KEY POINTS

• สหรัฐฯ ใช้ข้อมูลดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) ที่ไม่เป็นปัจจุบันเป็นเหตุผลในการตรวจสอบ 3 กลุ่มอุตสาหกรรมไทย ได้แก่ ยานยนต์ เครื่องจักร และผลิตภัณฑ์ยาง ภายใต้มาตรา 301 ในประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกิน


• กระทรวงพาณิชย์ได้จัดทำข้อมูลชุดใหม่โดยร่วมมือกับภาคเอกชน เพื่อชี้แจงข้อมูลกำลังการผลิตที่แท้จริงของ 3 อุตสาหกรรมดังกล่าวแก่สหรัฐฯ


• ข้อมูลใหม่ของไทยระบุว่ากำลังการผลิตที่แท้จริงของทั้ง 3 กลุ่มอุตสาหกรรมสูงถึง 75-90% ซึ่งขัดแย้งกับข้อมูลเดิมที่สหรัฐฯ ใช้พิจารณาว่าต่ำกว่า 60%


• สหรัฐฯ ยอมรับว่าข้อมูลใหม่ที่ไทยนำเสนอมีความชัดเจนและน่าเชื่อถือกว่า แต่การตัดสินใจด้านมาตรการภาษียังขึ้นอยู่กับการเจรจาในอนาคต

สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐ (USTR) เริ่มกระบวนการตรวจสอบ 16 ประเทศคู่ค้า รวมถึงไทยภายใต้มาตรา 301 กฎหมายการค้าปี 1974 โดยมุ่งเป้าที่ “การกระทำ นโยบาย และแนวทางปฏิบัติ” ที่ก่อให้เกิดกำลังการผลิตส่วนเกินเชิงโครงสร้าง (Structural Excess Capacity) ในภาคการผลิตที่สหรัฐมองเป็นอุปสรรคต่อการดึงฐานการผลิตกลับสหรัฐ และกระทบการจ้างงานของแรงงานสหรัฐ

สินค้าไทยที่ถูกตรวจสอบ 3 กลุ่มอุตสาหกรรม คือ 

1.ยานยนต์และชิ้นส่วน 

2.เครื่องจักร 

3.ผลิตภัณฑ์ยาง 

ทั้งนี้ สหรัฐมองไทยเกินดุลการค้ารวมทุกรายการสินค้าถึง 51,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2568 เพิ่มขึ้นจากปี 2567 ที่ไทยเกินดุล 46,000 ล้านดอลลาร์

รวมถึงภาคการผลิตของไทยมีอัตราการใช้กำลังการผลิตต่ำกว่า 60% ติดต่อกัน 2 ปี และมีเพียง 1 ใน 3 ของอุตสาหกรรมที่ฟื้นตัวกลับสู่ระดับก่อนการระบาดของโควิด-19 โดยสินค้าทั้ง 3 กลุ่มที่ไต่สวนไทยถูกมองเป็นกลุ่มสินค้าที่มีการเกินดุลการค้าในตลาดโลกอย่างมีนัยสำคัญ

ขณะที่ข้อมูลที่สหรัฐนำมาพิจารณา คือ ดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) ของกระทรวงอุตสาหกรรม ถูกนำไปใช้ประกอบการพิจารณาประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกิน (Excess Capacity) โดยสหรัฐระบุถึง MPI เดิมไม่สะท้อนภาพการผลิตจริงของไทย เนื่องจากเป็นข้อมูลเก่าและจัดเก็บจากกลุ่มตัวอย่างเพียงบางส่วน

นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ เปิดเผย “กรุงเทพธุรกิจ” ว่า ไทยชี้แจงประเด็นดังกล่าวกับสหรัฐตั้งแต่การหารือมาตรา 301 และประเด็น Excess Capacity โดยหลังจากนั้นได้นำข้อสังเกตมาหารือกับกระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งมีนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ให้ปรับปรุงข้อมูลให้สอดคล้องสถานการณ์ปัจจุบัน

สำหรับข้อมูลที่ไทยหารือสหรัฐเป็นข้อมูลจัดทำขึ้นใหม่ โดยร่วมกับภาคเอกชนใช้เวลาสำรวจและรวบรวมข้อมูล 1-2 เดือน เน้นข้อมูลกำลังการผลิตจริง และข้อมูลจากบริษัทผู้ส่งออกหลักที่ส่งสินค้าไปสหรัฐ ซึ่งสะท้อนสถานการณ์ภาคอุตสาหกรรมแม่นยำกว่าการใช้ข้อมูล MPI ของสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (สศอ.)

นางอารดา กล่าวว่า การจัดทำข้อมูลชุดใหม่ได้เชิญภาคเอกชนเข้ามาร่วมจัดทำและตรวจสอบข้อมูล เพื่อให้ได้ข้อมูลจากผู้ประกอบการที่ผลิตและส่งออกไปสหรัฐจริง โดยภาคเอกชนที่เข้าร่วมเป็นตัวแทนของผู้ส่งออกไทยในสัดส่วน 80-90% ของผู้ส่งออกที่ส่งสินค้าไปสหรัฐ

ทั้งนี้ สหรัฐสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับข้อมูลชุดใหม่ของไทย แต่ไทยชี้แจงที่มา วิธีการจัดเก็บ และแหล่งข้อมูลได้ครบถ้วน โดยสหรัฐเห็นว่าข้อมูลที่ไทยนำเสนอชัดเจนและน่าเชื่อถือกว่าข้อมูลเดิมที่ถูกนำมาใช้ประกอบการพิจารณาก่อนหน้านี้

“การที่สหรัฐรับฟังและพิจารณาข้อมูลใหม่ ไม่หมายความว่าจะปรับเปลี่ยนมาตรการภาษีโดยอัตโนมัติ เนื่องจากการตัดสินใจขั้นสุดท้ายขึ้นกับนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐและผลการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART) ระหว่างไทยกับสหรัฐ ขณะที่ข้อมูลกำลังการผลิตเป็นข้อมูลประกอบการเจรจาเท่านั้น“ นางอารดา กล่าว

ประภาศรี โอสถานนท์

ผู้สื่อข่าว สายเศรษฐกิจ เกาะติดกระทรวงพาณิชย์ เขียนบทความวิเคราะห์ เกี่ยวกับนโยบายภาครัฐ การค้า และการส่งออกไทย